Fundacja rodzinna, czyli rozwiązanie wprowadzone do polskiego porządku prawnego Ustawą z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 326 ze zm.) to instytucja, która ma być pomocą w zapewnieniu długoterminowej stabilności działających w Polsce firm rodzinnych. Efektywna sukcesja i sposób na dziedziczenie to jednak niejedyne cele, które stoją za fundacjami rodzinnymi. Z artykułu dowiesz się więcej o korzyściach podatkowych PIT, CIT i VAT płynących z prowadzenia fundacji rodzinnej.
Fundacja rodzinna – opodatkowanie. Czyli jakie podatki w fundacji rodzinnej?
Czy jednak opodatkowanie w fundacji rodzinnej faktycznie jest aż takie korzystne? Przyjrzyjmy się, jak wyglądają poszczególne podatki w tej instytucji.
Podatek CIT w fundacji rodzinnej (Fundacja rodzinna a CIT estoński?)
Fundacja rodzinna jako osoba prawna podlega pod Ustawę z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2587 ze zm.). Korzysta jednak przy tym ze specjalnego sposobu opodatkowania, który swoją konstrukcją przypomina estoński cit.
Opodatkowanie to polega na braku konieczności zapłaty podatku dochodowego tak długo, jak pieniądze zgromadzone w fundacji w niej pozostają.
To z kolei umożliwia na podatkowe planowanie – można bowiem przez wiele lat akumulować środki wprowadzone do fundacji rodzinnej przez fundatora, bez konieczności ich natychmiastowej wypłaty beneficjentom, a co za tym idzie także bez konieczności zapłaty podatku.
W momencie przekazania świadczeń beneficjentom lub ewentualnie likwidacji fundacji rodzinnej stawka podatku CIT, którą należy zapłacić, wyniesie 15%.
Podatek PIT w fundacji rodzinnej
Dokładna wysokość podatku PIT w fundacji rodzinnej zależy od relacji, czy też bardziej sposobu pokrewieństwa, pomiędzy fundatorem a konkretnym beneficjentem. Domyślną stawką jest tutaj znowu 15 procent, które pobiera i opłaca fundacja rodzinna. Beneficjenci z grupy zerowej (tacy jak małżonek fundatora, jego dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierbowie, rodzeństwo, ojczym czy macocha) oraz sam fundator — podatku nie zapłacą jednak w ogóle.
Beneficjenci z pierwszej oraz drugiej grupy podatkowej wobec fundatora (a więc zasadniczo krewni nieco dalsi) zapłacą natomiast PIT ze stawką obniżoną, wynoszącą 10% zamiast domyślnych 15%.
Warto jeszcze zaznaczyć, że obowiązek podatkowy powstaje również w przypadku świadczeń niepieniężnych. Wtedy jednak to beneficjent przekazuje do fundacji rodzinnej zaliczkę na podatek dochodowy do 10. dnia następnego miesiąca po otrzymaniu tego typu świadczenia, a fundacja do 20. dnia kolejnego miesiąca przekazuje tę kwotę do właściwego urzędu skarbowego.
Fundacja rodzinna a VAT
Przede wszystkim powiedzieć należy, że ani w Ustawie z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 326 ze zm.), ani w Ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570 ze zm.) nie odnajdziemy wyłączenia fundacji rodzinnej z obowiązku rejestracji dla celów podatku VAT ani też żadnych specjalnych zasad jej opodatkowania na tym gruncie. Oznacza to, że opodatkowanie fundacji rodzinnej, co do zasady, odbywa się na zasadach ogólnych.
W kontekście podatku VAT pojawiają się jednak pewne wątpliwości, które widoczne są już przy jednym z pierwszych etapów zakładania fundacji rodzinnej – a więc etapie wnoszenia do niej majątku. Fundatorem może być bowiem zarówno osoba fizyczna niebędąca podatnikiem VAT (taka czynność powinna być w takiej sytuacji poza zakresem VAT), jak i również fundator prowadzący działalność gospodarczą, która objęta jest podatkiem VAT (wtedy wniesienie majątku będzie podlegać pod opodatkowanie tym podatkiem).
Wątpliwości związanych z VAT-em w fundacji rodzinnej jest jednak niestety więcej. Instytucja ta wciąż jest bowiem stosunkowo nowa i kwestie takie jak np. możliwość odliczenia podatku VAT naliczonego od wniesionego majątku, wymagają dokładnej analizy każdej indywidualnej sytuacji oraz zastosowania odpowiednich przepisów.
Między innymi z tego powodu księgowość fundacji rodzinnej warto oddać w ręce specjalistów.
Opodatkowanie działalności gospodarczej prowadzonej przez fundację rodzinną
Fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą tylko w bardzo określonym zakresie (który wyszczególniony został w artykule 5 Ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 326 ze zm.)).
Ważne jednak jest to, że działalność ta, zgodnie z obowiązującymi przepisami, co do zasady, nie podlega opodatkowaniu.
Konieczność zapłacenia podatku CIT w wysokości 25% podstawy opodatkowania pojawia się dopiero wtedy, gdy prowadzona przez fundację rodzinną działalność, wykracza poza dopuszczalne, ustawowe ramy.
Korzyści podatkowe fundacji rodzinnej
Korzyści podatkowe fundacji rodzinnej to jeden z powodów, dla których instytucja ta jest coraz częściej wykorzystywana.
Brak opodatkowania prowadzonej działalności gospodarczej (o ile mieści się ona w ustawowych ramach), możliwość podatkowego planowania dzięki rozwiązaniu znanym z estońskiego CIT-u, czy zwolnienie z PIT-u dla najbliższych krewnych fundatora, to tylko niektóre plusy fundacji rodzinnych.
Jeszcze więcej o opodatkowaniu fundacji rodzinnej oraz najważniejszych korzyściach podatkowych związanych z tą instytucją przeczytasz w artykule „Opodatkowanie fundacji rodzinnej”, przygotowanym przez firmę Genprox.
